Drie Grachten wandelroute

De wandeling begint in Merkem, dat tijdens de Eerste Wereldoorlog vier jaar lang in de frontzone lag. Vlak bij de start herinnert een gedenkteken aan de Slag om Merkem.

Vooral de gevechten van 17 april 1918 staan hier centraal. Tijdens het Duitse lenteoffensief probeerden Duitse troepen bij Merkem door de Belgische linies te breken. De Belgen werden aanvankelijk op verschillende plaatsen teruggedrongen, maar later die dag volgde een tegenaanval waarbij de verloren stellingen opnieuw werden ingenomen.

Bij de Slag om Merkem kwamen iets meer dan vierhonderd militairen om het leven en vielen talrijke gewonden. Het dorp werd tijdens de oorlog vrijwel volledig verwoest. Dat is vandaag moeilijk voor te stellen wanneer je door het rustige, open landbouwlandschap wandelt.

Na de start wandel je langs het kasteeldomein de Coninck de Merckem. Eind oktober 1914 richtten Duitse troepen in het park een observatiepost in. Van daaruit hadden ze zicht op de stellingen bij Drie Grachten en de Belgische voorposten richting Noordschote.

Tijdens de oorlog werden in en rond het domein verschillende betonnen constructies gebouwd. Ze werden onder meer gebruikt als schuilplaatsen en medische posten. Het oorspronkelijke kasteel en het park werden tijdens de oorlog vernield en later opnieuw opgebouwd.

De route volgt een tijd de kasteelgracht tot aan een kleine wandelbrug. Dit gedeelte vond ik vroeger aangenamer. Het pad is vernieuwd met kleine steentjes en na enkele meters zaten mijn lage wandelschoenen er al vol mee. Daarna gaat de wandeling verder over verharde wegen tussen de velden.

Verderop bereik je het kanaal Ieper-IJzer en volg je het water tot aan de Driegrachtenbrug. Vandaag is het er rustig en staan er enkele banken. Vroeger werden aan de kaai onder meer kolen, turf en bieten overgeladen.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog kreeg deze plaats vooral een militair belang. Door de overstromingen van 1914 waren grote delen van de omgeving moeilijk toegankelijk. De verhoogde verbinding tussen Noordschote en Luigem bleef wel bruikbaar. Drie Grachten werd daardoor een strategische voorpost waar meermaals om werd gevochten.

Hier speelt ook het verhaal van de onbekende Zouaaf. In de nacht van 11 op 12 november 1914 voerden Duitse troepen een tegenaanval uit op de Franse voorpost. Ze zouden gevangengenomen Zouaven voor zich uit hebben gedreven richting de Franse stellingen.

Volgens de overlevering waarschuwde een van de gevangenen de Fransen met de woorden: “Tirez donc au nom de Dieu, ce sont les Boches!” De Fransen openden daarop het vuur. Zowel de gevangenen als verschillende Duitse militairen kwamen om, maar de aanval werd gestopt. Een gedenkplaat bij Drie Grachten houdt het verhaal van de onbekende Zouaaf levend.

Na Drie Grachten wandel je een stuk terug langs het kanaal Ieper-IJzer. Even verder sla je de Oostpoeselstraat in en volg je een rustige weg tussen bomen, grachten en velden terug richting Merkem.

Wie nog wat tijd heeft, kan in het dorp ook de Sint-Bavokerk en de gedenktekens op het Merkemplein bekijken. Daarna keer je terug naar de start bij het kasteeldomein.