Door de grensduinen

Ik vertrek graag in Bray-Dunes. Het is er doorgaans rustiger dan aan de Belgische kant, en vanaf de Digue de Mer sta je in een paar minuten aan het strand en in de duinen.

Bij knooppunt 54 ligt een Duitse bunker van Stützpunkt Adolf. Het was een toiletbunker, en een originele Duitse inscriptie is nog altijd zichtbaar: ze waarschuwt voor infectiegevaar en vraagt de soldaten het deksel te sluiten. Een klein, menselijk detail in een verder grimmige verdedigingslinie.

Vanaf hier volg je het strand richting België. Bij laagwater zie je de resten van de rivierstoomboot Empress. Slechts een klein deel steekt boven het zand uit, waarschijnlijk een stuk van de schoorsteen.

Aan de Frans-Belgische grens staat een stenen grenspaal. De huidige paal dateert van 2024 en is een replica van het origineel uit 1819, dat de grens markeerde tussen Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, een staat waartoe België toen behoorde.

Verder langs het strand bereik je het Westerpunt, de betonnen uitkijkconstructie aan het einde van de wandeldijk van De Panne. Het opende in 2024 en biedt uitzicht over zee, strand en het Westhoekreservaat. In 2025 werd het na een publieksstemming verkozen tot mooiste plekje van West-Vlaanderen. Ik ben minder overtuigd. Onze kust heeft al veel beton, en voor mij zijn de duinen eromheen mooier dan het bouwwerk zelf.

Langs de wandeldijk liggen nog resten van de antitankverdediging uit de Tweede Wereldoorlog. Samen met de bunkers herinneren ze aan de rol van de kust in de Atlantikwall.

Vanaf de kust loopt de route via het Vissersdorp het Westhoekreservaat in. Samen met de Franse Dune du Perroquet vormt het één groot duinlandschap dat zich over de grens uitstrekt.

Een groot deel van de Westhoek stond vroeger bekend als de Sahara van De Panne: een landschap van brede zandvlaktes en stuivende duinen. Vandaag zijn er meer struiken, bomen en duingrasland, en door de bebouwing, campings en infrastructuur rond het reservaat is er minder ruimte voor de bewegende duinen.

De paden slingeren door duinpannen, over zandige hellingen en langs open vlaktes. In mul zand wandel je trager en zwaarder, maar je voelt het landschap ook op een manier die een verhard pad niet geeft.

Met wat geluk zie je Schotse hooglanders of konikpaarden. Deze grazers helpen om delen van de duinen open te houden.

Bij knooppunt 3 bereik je opnieuw de Franse grens. Aan de ingang van de camping kun je iets eten of drinken.

Deze grensovergang zag er vroeger heel anders uit. Cafés en nachtclubs trokken bezoekers aan, maar met het verdwijnen van de grenscontroles veranderde ook de omgeving. Vandaag bepalen woningen, kleine appartementsgebouwen en de camping het straatbeeld.

Richting knooppunt 52 volg je een deel van de oude spoorlijn, nu een wandel- en fietspad. Wie nog meer duinen wil zien, kan achter de camping de toegankelijke wandelpaden van de Dune du Perroquet volgen. De paden zijn hier smaller, en tussen het zand en de begroeiing liggen verschillende bunkers verborgen.

De lus brengt je daarna terug naar Bray-Dunes, waar je na 11,2 kilometer weer bij het startpunt uitkomt.