La Bataille du Pilly

De wandeling start aan de kerk van Herlies. Archeologische vondsten wijzen erop dat deze omgeving al in de Gallo-Romeinse periode bewoond was. Rond 870 kwamen delen van het grondgebied in handen van de kanunniken van Saint-Amé in Douai. In de eeuwen daarna ontwikkelde Herlies zich tot een heerlijkheid en later een graafschap.

Geen periode veranderde het dorp zo sterk als de Eerste Wereldoorlog. Vanaf oktober 1914 lag Herlies midden in het strijdgebied en tijdens de oorlog werd het vrijwel volledig verwoest.

Zodra je het dorp verlaat, opent het landschap zich. Brede, vrij vlakke velden strekken zich in alle richtingen uit en bij helder weer reikt het uitzicht ver richting de Frans-Belgische grens. Vandaag is het hier opvallend rustig, maar in oktober 1914 zag dit landschap er helemaal anders uit.

In oktober 1914 woedde de Slag bij La Bassée. Onder geallieerde druk trokken Duitse eenheden zich terug en op 17 oktober kwamen Herlies en Aubers opnieuw in geallieerde handen. De Duitsers weken uit richting Fournes en het gehucht Le Pilly, waar ze een nieuwe verdedigingslinie innamen.

Vanuit Aubers kreeg een compagnie van het 2nd Battalion, Royal Irish Regiment opdracht om richting Le Pilly op te rukken ter ondersteuning van Franse troepen.

Op 18 oktober begon de aanval. Zodra de Ierse soldaten het gehucht naderden, kwamen ze in het open terrein onder zwaar Duits machinegeweer- en artillerievuur terecht. Met nauwelijks beschutting groeven ze zich zo goed mogelijk in.

Doorheen de dag werden meer compagnieën vooruitgestuurd. Tegen de avond was bijna het volledige bataljon bij de gevechten betrokken. Ondertussen stokte de Franse aanval richting Fournes, waardoor een gevaarlijk gat tussen beide geallieerde formaties ontstond.

Op 19 oktober gingen de Franse en Ierse troepen opnieuw in de aanval. Ondanks het zware vuur bereikte het Royal Irish Regiment Le Pilly, waar gevechten van zeer dichtbij volgden.

De Ieren wonnen terrein, maar betaalden daarvoor een zware prijs. De Franse troepen op hun flank konden niet even ver oprukken, waardoor het bataljon steeds geïsoleerder kwam te liggen.

Bij het ochtendgloren op 20 oktober begon na een hevig Duits bombardement een grote tegenaanval. De Ierse posities werden van verschillende kanten omsingeld. De mannen hielden urenlang stand, maar de verwachte steun van achteren kwam niet.

Ook de mitrailleurploegen bleven vuren tot hun stellingen door de Duitse artillerie werden uitgeschakeld. Uiteindelijk werd de positie onhoudbaar.

Volgens de huidige gemeentelijke herdenkingssite kwamen tijdens de gevechten 158 Ierse militairen om. Het 2nd Battalion was daarna zo zwaar getroffen dat het als georganiseerde gevechtseenheid vrijwel ophield te bestaan.

Op 21 oktober namen Duitse troepen Herlies opnieuw in. Kort daarna stabiliseerde het front in de Leievallei en begon ook hier de loopgravenoorlog die bijna vier jaar zou duren.

Vandaag loopt de route dwars door dezelfde open velden waar de Ierse soldaten in 1914 oprukten. De wandeling wisselt verharde wegen af met landelijke paden en blijft grotendeels vlak.

Net die openheid vond ik hier belangrijk. Op veel plaatsen is nauwelijks natuurlijke beschutting en daardoor wordt het gemakkelijker om je voor te stellen hoe kwetsbaar de oprukkende troepen waren.

Het belangrijkste herinneringspunt onderweg is de Stèle du Pilly. Het monument bestaat uit drie grote monolieten van blauwe hardsteen, één voor elk van de drie gevechtsdagen van 18 tot 20 oktober 1914.

Daarna keert de rust snel terug. De route loopt verder tussen de velden rond Herlies en op heldere dagen reiken de uitzichten bijzonder ver. Zonder het verhaal van Le Pilly te kennen, zou vandaag nog maar weinig verraden wat hier in 1914 gebeurde.