Pionier wandelroute

De wandeling start in het Kasteeldomein van Zonnebeke. Voor je vertrekt, loont het de moeite om even door de Abdijtuin te wandelen. Op deze plaats groeide vanaf de middeleeuwen een grote Augustijnenabdij, die in 1796 werd opgeheven en nadien grotendeels verdween. De laatste resten werden tijdens de Eerste Wereldoorlog vernield.

Naast de kerk wordt nog een andere laag van dat oorlogsverleden zichtbaar. Grijze lijnen op de verharding tonen de vorm van de Zonnebeke Church Dugout, een diepe ondergrondse schuilplaats die tussen november 1917 en april 1918 onder de ruïnes van de oude kerk werd aangelegd. Australische, Canadese en Britse tunnelling companies werkten eraan mee.

De huidige kerktoren is gratis toegankelijk. Tijdens de klim krijg je informatie over de geschiedenis van Zonnebeke en boven wacht een 360°-uitzicht over het landschap. Dat panorama helpt meteen om te begrijpen waarom de hoger gelegen ruggen rond Zonnebeke militair zo belangrijk waren.

Na het centrum volgt de route een tijdlang de oude spoorlijn tussen Ieper en Roeselare. Tijdens de oorlog was die verbinding van groot belang voor de aanvoer van manschappen en materiaal door een landschap waarin gewone wegen vaak kapotgeschoten en modderig waren.

Langs de spoorlijn passeer je Thames Farm, de Britse naam voor een boerderij waar de Duitsers begin 1917 de Flandern I-stelling aanlegden. De bunker maakte deel uit van die verdedigingslijn en bestond oorspronkelijk uit drie kamers met een aansluitende mitrailleurpost. Alleen die mitrailleurpost bleef na de opruimwerken van de jaren 1920 bovengronds zichtbaar.

Op 4 oktober 1917 werd de bunker tijdens de Slag bij Broodseinde door het 42nd Battalion van de 3rd Australian Division ingenomen. Op dat moment deed hij dienst als Duitse hulppost. Meer dan honderd Duitse krijgsgevangenen werden in de omgeving van Thames Farm gemaakt.

Iets verder kruist de oude spoorlijn de Schipstraat. De Britten noemden dit punt in 1917 Daring Crossing. Hier volgde Flandern I de noordelijke spoorwegberm voordat de stelling afboog richting het huidige Tyne Cot Cemetery.

Op 4 oktober 1917 werd de linie hier doorbroken door de 3rd Australian Division. Die ochtend vielen de geallieerde aanval en een geplande Duitse tegenaanval, Unternehmung Höhensturm, bijna samen. Duitse troepen die zich voor hun aanval verzamelden, kwamen onder het geallieerde spervuur terecht. Het maakte de strijd rond Broodseinde bijzonder intens.

Verder langs de route zie je nog een kort stuk originele spoorstaaf in het landschap. In 1917 boden de spoorbermen beschutting en vormden ze samen met bunkers, versterkte boerderijen en loopgraven een belangrijke structuur in de Duitse verdediging. Toen Flandern I werd doorbroken, trokken Duitse eenheden terug richting Flandern II, op hoger en droger terrein.

De route trekt vervolgens door open velden richting de Keiberg. De hoogte gaf een ruim uitzicht over het omliggende landschap en maakte de plaats tijdens de Eerste Wereldoorlog bijzonder geschikt voor observatie. In de omgeving stonden Duitse barakken en verder achter de heuvelrug kon artillerie uit het directe zicht van de geallieerden worden opgesteld.

Op 27 oktober 1914 werd hier ook luitenant Maurice of Battenberg van het 1st Battalion, King’s Royal Rifle Corps, gedood. De 23-jarige kleinzoon van koningin Victoria sneuvelde tijdens een aanval richting de Keiberg en werd later begraven op Ypres Town Cemetery Extension.

De wandeling loopt daarna verder over de Broodseinde-heuvelrug. Vandaag zie je vooral akkers, wegen en verspreide hoeven, maar in 1917 lag hier een opeenvolging van Duitse verdedigingslijnen, prikkeldraad, bunkers en vernielde bossen. Voor wie vooral voor de Eerste Wereldoorlog wandelt, is dit precies de kracht van deze route: veel van het verhaal zit niet in grote monumenten, maar in het landschap zelf.

Via de knooppunten keer je uiteindelijk terug naar het Kasteeldomein, waar je de wandeling kunt afsluiten in de Memorial Gardens of bij de bistro.