IJzerfrontommetje

De wandeling begint aan de IJzertorensite. Na de Eerste Wereldoorlog groeide vanuit de Vlaamse frontbeweging een jaarlijkse herdenking van Vlaamse soldaten die aan het front waren gesneuveld. Het IJzerbedevaartcomité kocht in 1924 een terrein in Kaaskerke waar later een groot gedenkteken zou verrijzen.

In 1925 werden honderden Heldenhuldezerkjes op militaire begraafplaatsen vervangen door uniforme Belgische militaire grafstenen. Verschillende zerken werden daarbij verbrijzeld en brokstukken werden onder meer gebruikt als wegverharding. De gebeurtenissen veroorzaakten grote verontwaardiging binnen de Vlaamse beweging en gaven extra impuls aan de plannen voor een eigen monument.

De eerste IJzertoren werd vanaf 1928 gebouwd en in augustus 1930 ingewijd. In de nacht van 15 op 16 maart 1946 werd de toren met explosieven vernield.

Tussen het puin werd in 1948 een groot Heldenhuldekruis opgericht. Een jaar later werd met brokstukken van de oude toren de Paxpoort gebouwd. De huidige, veel hogere IJzertoren kwam in de jaren 1950 tot stand en werd in 1965 ingewijd. Vandaag bevindt zich in de toren het Museum aan de IJzer.

Vanaf de IJzertoren gaat de route richting Kaaskerke over de Frontzate, de voormalige spoorlijn tussen Diksmuide en Nieuwpoort. Tijdens de Eerste Wereldoorlog liep deze verhoogde spoorwegberm dwars door het frontgebied. De bedding speelde een belangrijke rol voor transport en bevoorrading, maar werd ook onderdeel van de Belgische verdediging.

Bij de Oude Dorpstraat passeer je de begraafplaats van Kaaskerke. Voor de oorlog lag hier het dorpscentrum met de kerk. Op het kerkhof staan nog verschillende oudere hardstenen grafmonumenten en bevinden zich ook enkele oorlogsgraven.

Achter de begraafplaats begint het Stiltepad. Het volgt het tracé van een vroegere verbindingsloopgraaf tussen Kaaskerke en de Dodengang, later bekend als de ‘loopgraaf van de hoop’.

Midden in het open polderlandschap passeer je ook de ruïne van hoeve Sabbe. De boerderij werd na de Eerste Wereldoorlog heropgebouwd, maar vandaag blijven opnieuw alleen delen van het gebouw over.

Aan de IJzerdijk kun je terugkeren richting Diksmuide of de route verlengen tot aan de Dodengang.

Vanaf 1915 werd deze Belgische stelling verder uitgebouwd als naderingsloopgraaf in de richting van de Duitse linies. Op sommige plaatsen lagen beide partijen uiteindelijk bijzonder dicht bij elkaar. De stelling bleef jarenlang onder vuur en groeide uit tot een van de bekendste bewaarde Belgische loopgravensites aan het IJzerfront.

Wie vanaf de Dodengang nog ongeveer 500 meter verder wandelt, bereikt de Petroleumtanks. Voor de oorlog stonden hier twee grote reservoirs waarin petroleum werd opgeslagen die via de IJzer werd aangevoerd.

Vanaf oktober 1914 lag deze plaats in Duitse handen. De metalen constructies staken hoog boven het vlakke landschap uit en werden gebruikt voor observatie. Vanuit deze omgeving konden Duitse troepen ook de Belgische stellingen bij de Dodengang onder vuur nemen.

De oorspronkelijke tanks zijn verdwenen. Sinds 2014 staan hier twee replica’s op halve schaal die opnieuw tonen waar de constructies zich bevonden.

De terugweg volgt de IJzerdijk richting Diksmuide. Het landschap is hier volledig open en laat goed zien hoe weinig natuurlijke beschutting er tijdens de oorlog langs de IJzer aanwezig was.

Onderweg passeer je de Calvarieberg. Dit religieuze oorlogsgedenkteken werd op 23 september 1928 ingewijd in aanwezigheid van prins Leopold, prinses Astrid en bisschop Waffelaert van Brugge. Het monument was opgedragen aan de geallieerde militairen die aan het IJzerfront sneuvelden.

In het interbellum werd de Calvarieberg ook gezien als een Belgisch-patriottisch tegengewicht voor de Vlaamsgezinde IJzertoren die aan de overkant vorm kreeg.

Vanaf hier is het nog maar een korte afstand terug naar het startpunt. Op amper enkele kilometers brengt het IJzerfrontommetje zo verschillende onderdelen van het voormalige frontlandschap samen.