Bakelandtpad

Aan het einde van de 18de eeuw stond Vlaanderen onder Frans bestuur. Kerkelijke goederen werden aangeslagen, priesters die de eed van trouw aan de Franse Republiek weigerden moesten onderduiken, oogsten en vee werden opgeëist en jonge mannen werden via de dienstplicht naar het Franse leger gestuurd. Die spanningen vormden in 1798 mee de voedingsbodem voor de Boerenkrijg.

In die onrustige periode dook ook Lodewijk Bakelandt op. Volksverhalen maakten van hem later een beruchte bendeleider en moordenaar, maar onderzoek van professor Stefaan Top op basis van gerechtelijke archieven schetst een minder spectaculaire figuur. Bakelandt was vooral een struikrover en slechts één moord werd hem ten laste gelegd. Toch werd hij op 2 november 1803 samen met 23 andere veroordeelden onthoofd op de Markt in Brugge.

Vandaag is zijn naam sterk verbonden met Langemark-Poelkapelle. Het is dan ook opvallend dat het Bakelandtpad zelf onderweg nauwelijks iets over hem vertelt. Er staan geen infoborden die zijn verhaal verder uitwerken. Vanaf het Vijverpark wandel je via de oude spoorwegbedding richting een heel ander hoofdstuk uit de geschiedenis van Langemark.

De eerste grote halte is de Duitse militaire begraafplaats van Langemark, vaak het Studentenfriedhof genoemd. Na de Eerste Wereldoorlog was dit één van verschillende Duitse begraafplaatsen in de omgeving. Later werden hier graven van andere locaties samengebracht. Vandaag rusten er meer dan 44.000 Duitse militairen, van wie bijna 25.000 in het grote massagraf.

Daarna volgt de route de vallei van de Broenbeek. Langs de Beekstraat staan het gedenkteken voor de 34th British Division en een Duitse bunker vlak naast elkaar. De beek vormde in 1917 een bijzonder moeilijke hindernis. Door aanhoudende regen, artillerievuur en sterke Duitse stellingen was het terrein veranderd in een moeras. Het monument herinnert vooral aan de artillerie- en genietroepen van de 34ste Divisie, die hier in oktober en november 1917 onder zware omstandigheden opereerden. De bunker erachter was oorspronkelijk een Duitse mitrailleurpost en werd tijdens de geallieerde bezetting tijdelijk als commandopost gebruikt.

Wie even rechtdoor wandelt in plaats van meteen af te slaan, kan nog een tweede, veel kleiner gedenkteken bezoeken. De steen in het veld herinnert aan Emilien Girault en André Etienne Malliavin van het 2e Régiment de Chasseurs d’Afrique, die hier op 9 oktober 1917 omkwamen. De inscriptie is vandaag nog maar moeilijk leesbaar.

Via de Kleine Merkemstraat gaat de wandeling verder richting Madonna. Een deel van deze wegen kende ik al van een andere wandeling, maar nu liep ik ze in de tegenovergestelde richting. Na opnieuw de Broenbeek te volgen en de Steenbeek over te steken, bereik je ’t Bosseltje.

Dit kleine natuurgebied langs de Hugotstraat werd in 1958 door de Parijse familie Hugot aan de gemeente geschonken, ter herinnering aan hun zoon die in deze omgeving omkwam. Mogelijk ging het om Charles Victor Hugot, een Franse soldaat die in december 1914 bij Langemark sneuvelde. Aan de schenking was de voorwaarde verbonden dat het terrein nooit in cultuur zou worden gebracht en dat de herinnering aan de Franse militairen die hier tijdens de Eerste Wereldoorlog omkwamen levend zou blijven.

Voor mij was dit een fijne plaats om even te pauzeren. Achteraan staat een bankje en na de vele oorlogsplaatsen voelt het groene perceel verrassend rustig aan. Daarna wandel je opnieuw over verharde wegen tussen de velden. Wie wil, kan onderweg nog een omweg maken naar Ruisseau Farm Cemetery. Deze kleine CWGC-begraafplaats met 82 graven ligt op het erf van een boerderij. Ik liet die omweg tijdens mijn wandeling uiteindelijk voor een andere keer.

Wanneer de route opnieuw de Steenbeek bereikt, passeer je nog een laatste bijzondere plaats: de Harry Patch Memorial Stone. De steen staat op de plaats waar Patch en zijn kameraden op 16 augustus 1917 de overstroomde Steenbeek overstaken via een haastig aangelegd ponton tijdens de gevechten om Langemark.

Op 27 september 2008 kwam Harry Patch hier zelf terug om het gedenkteken te onthullen. Hij was toen 110 jaar oud en de laatste nog levende Britse soldaat die tijdens de Eerste Wereldoorlog in de loopgraven had gevochten. De eenvoudige steen maakt vooral indruk doordat hij op de plaats zelf staat waar zijn oorlogservaring zich afspeelde.

Na het oversteken van de Steenbeek wandel je terug naar het Vijverpark. Daarmee eindigt een route die misschien minder over Bakelandt vertelt dan de naam doet vermoeden, maar wel verrassend veel andere verhalen uit het landschap naar boven haalt.