Hemelsdaeleroute

De wandeling start aan de Sint-Andreaskerk in Woumen. De geschiedenis van deze plaats gaat terug tot een houten bedehuis uit de late 11de eeuw. De kerk werd in 1583 tijdens de godsdiensttroebelen verwoest en in het begin van de 17de eeuw opnieuw hersteld. Tijdens de Eerste Wereldoorlog gebruikten Duitse troepen de toren als uitkijkpost. In het vrijwel volledig verwoeste landschap werd de toren een opvallend doelwit en uiteindelijk ging de kerk volledig verloren. De wederopbouw volgde na de oorlog. In 1985 sloeg opnieuw het noodlot toe toen een brand het interieur vernielde; alleen de buitenmuren, de toren en de sacristieën bleven gespaard.

Vanuit de dorpskern loopt de route eerst door woonstraten richting de Steenstraat. Die lange, rechte weg heeft een veel oudere oorsprong dan de huidige bebouwing doet vermoeden. In de Romeinse periode maakte hij deel uit van een secundaire verbinding die aansloot op de route tussen Boulogne-sur-Mer en Keulen. Ook in de middeleeuwen bleef de Steenstraat een belangrijke verkeersas.

Dit eerste deel vond ik persoonlijk wat minder boeiend. De route loopt hier vrij lang over verharde wegen, de omgeving is nog vrij open en het wandelgevoel blijft beperkt. Vanaf de grens met Klerken verandert dat geleidelijk en wordt de route merkbaar rustiger.

Aan de Steenstraat passeert de wandeling de omgeving van de Predikboom. Tijdens de Eerste Wereldoorlog stond hier een Duits 38 cm-kanon van Krupp opgesteld. Het vuurde vanaf april 1915 vooral richting Duinkerke, ongeveer 38 kilometer verderop. Van de stelling bleef de betonnen basis bewaard op privéterrein achter een hoeve aan Steenstraat 38. De site is niet toegankelijk voor bezoekers, maar het verhaal geeft dit vrij rustige landschap een onverwachte oorlogsgeschiedenis.

Via de Klerkenstraat en de Hoge-Kamstraat klimt de route daarna naar een van de mooiste stukken van de wandeling. De Hoge Kam ligt op ongeveer 37 meter en is het hoogste punt van Diksmuide. Vanaf de heuvelrug kijk je uit over het Krekedal en de IJzervallei. Bij helder weer reikt het zicht veel verder, met in de verte de kustlijn, het plateau van Wijnendale en de heuvels van de Westhoek en Frans-Vlaanderen.

Aan het einde van de Hoge Kam staat een kleine kruiskapel uit 1848, na de Eerste Wereldoorlog heropgebouwd. In de volksmond staat ze bekend als de Krukkenkapel. Volgens de lokale overlevering kwam Francine Despeghel hier dagelijks bidden en hing ze na haar genezing haar krukken in de kapel.

Via de Kruisstraat bereik je de lange oprijlaan naar de Hemelsdaelehoeve. Op deze plaats werd in 1237 een cisterciënzer vrouwenklooster gesticht nadat Elisabeth van Steenvoorde haar landgoed in Esen had geschonken aan de abdij van Marquette bij Rijsel. In 1242 kreeg de gemeenschap toestemming om er kerkdiensten te houden, al behield de parochie van Esen bepaalde rechten rond begrafenissen en offergaven.

Het klooster bleef slechts 33 jaar in Esen. Daarna verhuisde de gemeenschap achtereenvolgens naar Zillebeke, Werken en Diksmuide, om uiteindelijk in Brugge terecht te komen. De gronden in Esen bleven wel met de abdij verbonden en de naam Hemelsdaele bleef voortleven. Die naam verwijst naar de ligging in het dal tussen de heuvelruggen van Esen en Klerken.

De hoeve ligt aan het einde van een lange oprijlaan en vormt vandaag een stille herinnering aan die middeleeuwse geschiedenis.

Op de terugweg passeert de route de Warandekapel, vroeger ook bekend als de kapel van de Roompot. Op deze plaats stond al vóór de Eerste Wereldoorlog een kleine Mariakapel; historische kaarten tonen hier zelfs al in de 18de eeuw een kapel. Na de oorlog kwam er een eenvoudig betonnen kapelletje. Toen de provincieweg later werd verbreed, moest dat verdwijnen en werd in 1948 de huidige, ruimere kapel gebouwd.

Vanaf de Warande gaat het opnieuw richting Woumen. Het landschap wordt geleidelijk minder open en uiteindelijk bereik je opnieuw de Sint-Andreaskerk. Vooral het tweede deel van de lus, met de Hoge Kam en de rustige landelijke wegen rond Esen en Klerken, bepaalt voor mij het karakter van deze wandeling.